ลุ่มน้ำเจ้าพระยาเป็นแหล่งเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย มีพื้นที่ชลประทานที่เป็นแหล่งผลิตทางการเกษตรขนาดใหญ่ของประเทศ จากการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากร การขยายตัวทางเศรษฐกิจและภาคการเกษตร ทำให้มีปริมาณการใช้น้ำเพิ่มมากขึ้นทุกปี นอกจากนั้นปัญหาการขาดแคลนน้ำมีแนวโน้มที่จะรุนแรงมากขึ้นในขณะที่ลุ่มน้ำสาละวิน มีปริมาณน้ำท่าที่ในลุ่มน้ำเป็นปริมาณมากและมีการใช้น้ำในลุ่มน้ำค่อนข้างน้อย ปริมาณน้ำท่าส่วนใหญ่กว่าร้อยละ 70 เป็นปริมาณน้ำในฤดูฝนที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ ไหลออกจากเขตประเทศไทยลงสู่ทะเลอันดามัน การผันน้ำ ในส่วนที่จะไหลออกนอกประเทศมาเก็บกักไว้ในอ่างเก็บน้ำของเขื่อนภูมิพลจึงเป็นวิธีการหนึ่งที่จะสามารถแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำในลุ่มน้ำเจ้าพระยาได้ในระยะยาวปี พ.ศ. 2558 เกิดผลกระทบปัญหาวิกฤติภัยแล้งและการขาดแคลนน้ำ ทั้งการอุปโภค-บริโภคและการเกษตรในลุ่มน้ำเจ้าพระยา ต่อเนื่องมาถึง พ.ศ. 2559 รัฐบาลเห็นความสำคัญของการแก้ไขปัญหาภัยแล้งในลุ่มน้ำเจ้าพระยาในระยะยาวจึงได้จัดสรรงบประมาณกลางปี พ.ศ. 2559 อย่างเร่งด่วน และมอบหมายให้กรมชลประทานศึกษาทบทวนการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพล